Een machine die niet meer soepel terugveert, een mechanisme dat onvoldoende kracht levert of een onderdeel dat nét niet goed op zijn plek blijft zitten. Regelmatig zit de oorzaak in een relatief klein onderdeel: de drukveer. Drukveren worden in allerlei machines, apparaten en technische constructies gebruikt. Ze lijken eenvoudig, maar bij het kiezen van een nieuwe veer komt meer kijken dan alleen de lengte en diameter. Voor monteurs is het daarom handig om te weten welke maten en eigenschappen bepalend zijn.

Wat doet een drukveer?

Een drukveer is ontworpen om kracht op te nemen wanneer de veer wordt ingedrukt. Zodra de belasting afneemt, probeert de veer terug te keren naar zijn oorspronkelijke lengte. Daarmee is een drukveer ideaal voor toepassingen waarbij onderdelen moeten terugveren, op spanning moeten blijven of gecontroleerd moeten bewegen.

Je komt ze bijvoorbeeld tegen in machines, kleppen, schakelsystemen, gereedschappen en productie-installaties.

Het principe is simpel, maar de werking hangt sterk af van de juiste combinatie tussen afmetingen, materiaal en veerkracht.

Niet iedere drukveer met dezelfde maat is gelijk

Bij onderhoud wordt een oude drukveer vaak naast een nieuwe gelegd om te kijken of de afmetingen ongeveer overeenkomen. Dat is een goed begin, maar niet voldoende.

Let bij het selecteren van drukveren onder andere op:

• draaddiameter;
• buitendiameter;
• vrije lengte;
• aantal windingen;
• maximale indrukking;
• veerconstante;
• materiaal.

De veerconstante is hierbij belangrijk. Deze bepaalt hoeveel extra kracht nodig is om de veer verder in te drukken. Twee veren die er vrijwel hetzelfde uitzien, kunnen daardoor in de praktijk heel anders reageren.

Pas op dat je de drukveer niet volledig samenperst

Een veelgemaakte fout is een drukveer gebruiken in een constructie waarbij deze tijdens normaal gebruik volledig wordt ingedrukt. De windingen komen dan tegen elkaar aan te liggen.

Dit wordt ook wel de bloklengte of blokhoogte genoemd.

Wanneer een veer voortdurend tot deze positie wordt belast, kan de belasting hoger worden dan waarvoor hij bedoeld is. Houd daarom bij de montage rekening met voldoende bewegingsruimte en controleer hoe ver de veer tijdens de maximale slag daadwerkelijk wordt ingedrukt.

Een paar millimeter verschil kan in een compacte constructie al bepalend zijn.

Verenstaal of RVS?

De omgeving waarin de machine draait, speelt eveneens een rol bij de keuze.

Voor veel normale industriële toepassingen is verenstaal geschikt. Wordt een installatie gebruikt in een vochtige omgeving, komt de veer regelmatig met water in aanraking of speelt corrosie een belangrijke rol? Dan kan een uitvoering van roestvast verenstaal een betere keuze zijn.

Binnen het assortiment drukveren zijn verschillende materiaaluitvoeringen beschikbaar. Zo worden onder andere veren van verenstaal en roestvast verenstaal aangeboden. Voor bepaalde RVS-uitvoeringen zijn bovendien hogere gebruikstemperaturen mogelijk dan bij standaard blank verenstaal.

Kijk dus niet alleen naar de afmetingen van de oude veer, maar ook naar de omstandigheden waarin deze wordt gebruikt.

Metrisch of imperial: controleer de maatvoering

Nog een detail dat monteurs makkelijk over het hoofd kunnen zien: niet iedere drukveer is volgens dezelfde maatvoering opgebouwd.

Er zijn bijvoorbeeld drukveren met Europese metrische maatvoering, maar ook uitvoeringen met Amerikaanse imperial maten.

Bij oudere machines of installaties van Amerikaanse oorsprong is het daarom verstandig om goed te controleren welke maatvoering wordt gebruikt. Een onderdeel kan op het eerste gezicht passend lijken, terwijl de diameter of lengte in werkelijkheid net afwijkt.

Dat merk je meestal pas tijdens montage.

Eerst meten, dan bestellen

Wie tijdens onderhoud snel een drukveer wil vervangen, bespaart uiteindelijk de meeste tijd door vooraf goed te meten.

Noteer minimaal de vrije lengte, binnen- of buitendiameter en draaddikte. Controleer vervolgens welke belasting de veer moet verwerken en hoeveel ruimte beschikbaar is wanneer de constructie volledig wordt ingedrukt.

Met die gegevens wordt het een stuk eenvoudiger om de juiste drukveren te selecteren.

Een drukveer kost misschien maar een fractie van de complete machine, maar een verkeerd gekozen exemplaar kan wel zorgen voor storingen, extra slijtage of opnieuw demonteren. Goed meten vóór montage blijft daarom één van de simpelste manieren om dubbel werk te voorkomen.