Opschaling biobased industrie stokt door gebrek aan infrastructuur en financiering
invest-nl.nl • 16 april 2026
De Nederlandse chemische industrie staat midden in een ingrijpende transitie: van fossiele grondstoffen naar hernieuwbare en biobased alternatieven. Deze omschakeling is essentieel om milieuvervuiling terug te dringen en de overgang naar een circulaire economie te versnellen. Toch blijkt de praktijk weerbarstig. Vooral de stap van experiment naar grootschalige productie vormt een hardnekkig knelpunt.
Nederland presteert sterk op het gebied van onderzoek, pilots en demonstratieprojecten. Maar zodra initiatieven moeten doorgroeien naar een volwaardige fabriek, stokt de ontwikkeling. Volgens experts ontbreekt het aan een goed ontwikkelde biogebaseerde infrastructuur, waardoor opschaling risicovol en complex blijft.
Daar komen structurele belemmeringen bij, zoals strenge regelgeving, vergunningstrajecten en beperkingen rond stikstofruimte. Ook de manier waarop naar afval wordt gekeken, speelt een rol. Afvalstromen worden nog te vaak gezien als restproduct, terwijl ze juist waardevolle grondstoffen kunnen vormen binnen een circulair systeem. Zowel overheid als bedrijfsleven zullen deze benadering moeten herzien om de transitie te versnellen.
Europese druk neemt toe, maar randvoorwaarden blijven achter
De urgentie wordt verder vergroot door nieuwe Europese regelgeving, waaronder de Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) en de Circular Economy Act. Deze verplichten bedrijven om sneller te verduurzamen. Zo moet vanaf 2030 minimaal 30 procent van alle plastics bestaan uit biobased of gerecyclede materialen. Zonder snelle opschaling van productiecapaciteit dreigen deze doelstellingen echter onhaalbaar te worden.
Financiering vormt daarbij een tweede grote uitdaging. De bouw van biobased fabrieken vraagt om forse investeringen, terwijl banken terughoudend zijn vanwege de lange terugverdientijden en technologische onzekerheden. Initiatieven zoals Invest-NL proberen dit gat te dichten met garanties en risicodeling, maar dat blijkt nog niet voldoende om grootschalige investeringen los te trekken.
Samenwerking kan een deel van de oplossing bieden. Gedeelde faciliteiten maken het voor start-ups mogelijk om sneller op te schalen zonder direct een volledige fabriek te bouwen. Toch blijven grote bedrijven terughoudend om hierin te stappen, onder meer vanwege concurrentiegevoelige informatie en veiligheidseisen.
Tegelijkertijd staat de traditionele chemiesector onder druk door hoge energieprijzen en toenemende concurrentie uit landen als China. Het risico bestaat dat bestaande fabrieken verdwijnen, terwijl juist deze infrastructuur – denk aan pijpleidingen, energievoorziening en waternetwerken – essentieel is voor de ontwikkeling van een biobased industrie.
Zonder gerichte investeringen in infrastructuur, betere ketensamenwerking en beleid dat inzet op marktcreatie, dreigt Nederland achterop te raken in de Europese verduurzamingsslag. De komende jaren zullen cruciaal zijn om deze transitie daadwerkelijk van de grond te krijgen.
Bouwbedrijf Hegeman Industrieel Bouwen (HIB) breidt zijn activiteiten op het gebied van industriële en circulaire houtbouw uit met de lancering van HIB Studio. De nieuwe ontwerp- en ontwikkelstudio richt zich op het sneller en efficiënter realiseren van onder andere scholen en kantoren.
De snelle ontwikkeling van kunstmatige intelligentie zorgt voor onzekerheid onder Nederlandse softwareontwikkelaars. Uit onderzoek van technologieadviesbureau Adaptavist blijkt dat 57 procent zich zorgen maakt over de toekomst van hun carrière.
De Nationale Klimaatweek 2026 is op maandag 2 november officieel van start gegaan in Rotterdam. Tijdens een netwerkontbijt in BlueCity gaf wethouder Sabine Biesheuvel (Klimaat, Circulair en Buitenruimte) het startsein.
De Vlaamse Regering wil de energiebeleidsovereenkomsten met energie-intensieve bedrijven verlengen voor de periode 2027 tot en met 2030. Tegelijkertijd worden de eisen aangescherpt en komen meer ondernemingen onder de afspraken te vallen.
Hans Bosch is de nieuwe voorzitter van de Raad van Begeleiding van ISSO. Hij neemt het voorzitterschap over van Roberto Traversari, die deze functie zeventien jaar heeft vervuld.
De prijzen van goud en zilver zijn opnieuw flink gedaald. Op vrijdag 30 oktober zakte zilver onder de psychologische grens van 50 dollar per troy ounce, terwijl goud onder de 4.000 dollar terechtkwam. De daling volgt op een periode waarin edelmetalen juist sterk in waarde stegen.
Een voormalige grijze muur vol graffiti in Utrecht heeft een opvallende verandering ondergaan. Dankzij een innovatieve betontechnologie van de TU Delft-spin-off Respyre is de bestaande wand omgevormd tot een levende mosgevel.
Nederland verhoogt de defensie-uitgaven in 2026 minder snel dan verschillende andere Europese landen. Terwijl sommige landen hun defensiebudget flink uitbreiden, blijft de Nederlandse stijging beperkt tot ongeveer 5 tot 8 procent.
Huishoudens die binnenkort een nieuw energiecontract afsluiten, kunnen flink meer gaan betalen. Door de stijgende Europese gasprijzen zijn de kosten van een eenjarig energiecontract in slechts twee maanden tijd met bijna 450 euro toegenomen. Dat blijkt uit een voorbeeldberekening van UnitedConsumers. Ondertussen zijn de Nederlandse gasvoorraden minder goed gevuld dan vorig jaar, wat voor extra onzekerheid zorgt richting de winter. Europese gasprijs bereikt hoogste niveau sinds 2022 De Europese gasprijs is op 26 oktober gestegen tot boven de 97 euro per megawattuur. Daarmee bereikte de prijs het hoogste niveau sinds eind 2022. De stijging hangt volgens UnitedConsumers vooral samen met de aanhoudende spanningen in het Midden-Oosten. Hierdoor wordt er minder vloeibaar aardgas vanuit deze regio naar Europa vervoerd. Tegelijkertijd begint de periode waarin huishoudens meer energie gebruiken om hun woning te verwarmen. Door de combinatie van een beperktere gasaanvoer en een toenemende vraag ontstaat extra druk op de Europese gasmarkt. Dit heeft ook gevolgen voor de tarieven die Nederlandse energieleveranciers aanbieden aan consumenten. Jaarlijkse energiekosten stijgen met bijna 450 euro Uit een berekening van UnitedConsumers blijkt dat een eenjarig energiecontract in oktober gemiddeld 2.960,74 euro per jaar kostte in het gebruikte rekenvoorbeeld. In augustus bedroegen deze kosten nog 2.512,33 euro. Dat betekent een stijging van 448,41 euro binnen twee maanden. Voor de berekening is uitgegaan van een jaarlijks energieverbruik van 2.500 kilowattuur elektriciteit en 1.000 kubieke meter gas. Volgens UnitedConsumers komt dit overeen met het gemiddelde verbruik van een Nederlands huishouden. Vooral consumenten van wie het energiecontract binnenkort afloopt, kunnen met de hogere tarieven te maken krijgen. Nederlandse gasvoorraden minder goed gevuld Naast de stijgende gasprijzen zorgen ook de Nederlandse gasvoorraden voor onzekerheid. De ondergrondse gasopslagen zijn momenteel voor ruim 66 procent gevuld. Een jaar geleden lag dit percentage nog rond de 73 procent. Nederland begint de koudere periode daarmee met kleinere gasreserves dan vorig jaar. Volgens energie-expert Maartje van Loon van UnitedConsumers betekent dit niet automatisch dat er een gastekort ontstaat. Wel kan een koude winter de situatie lastiger maken. Wanneer huishoudens meer gas gebruiken voor verwarming, raken de voorraden sneller leeg. Als de aanvoer tegelijkertijd beperkt blijft, kan dit opnieuw leiden tot hogere prijzen. Gevolgen verschillen per energiecontract Niet ieder huishouden merkt de hogere gasprijzen direct op de energierekening. Bij een vast energiecontract blijven de afgesproken leveringstarieven gedurende de vaste prijsperiode hetzelfde. Consumenten met een dergelijk contract zijn daardoor voorlopig beschermd tegen veranderingen in de marktprijs van gas. Voor huishoudens met een variabel energiecontract ligt dat anders. Energieleveranciers kunnen de tarieven op 1 januari en 1 juli aanpassen. Daarnaast kunnen consumenten die een nieuw contract moeten afsluiten te maken krijgen met hogere aanbiedingen. De prijs op de Europese gasbeurs wordt overigens niet rechtstreeks doorberekend als consumentenprijs per kubieke meter. Energieleveranciers verwerken onder andere hun inkoopkosten in de uiteindelijke tarieven. Lagere gasprijzen voorlopig onzeker Voor consumenten die binnenkort een nieuw energiecontract nodig hebben, kan het aantrekkelijk lijken om te wachten totdat de prijzen weer dalen. Toch is volgens UnitedConsumers moeilijk te voorspellen wanneer dit gebeurt. De ontwikkeling van de gasprijs hangt onder andere af van de internationale situatie, de beschikbare gasvoorraden en de temperaturen tijdens de winter. Zelfs wanneer de spanningen in het Midden-Oosten afnemen, betekent dit volgens Van Loon niet dat de gasprijzen direct zullen dalen. Eventuele schade aan de energie-infrastructuur moet worden hersteld en het opnieuw op gang brengen van de gasaanvoer kost tijd. Daarnaast kunnen lage gasvoorraden na een koude winter ervoor zorgen dat er in de zomer van 2027 opnieuw veel gas moet worden ingekocht. Energiecontracten vergelijken blijft belangrijk Door de onzekerheid op de energiemarkt is het voor consumenten belangrijk om verschillende energiecontracten goed met elkaar te vergelijken. Daarbij speelt niet alleen de actuele prijs een rol, maar ook de looptijd van het contract en de voorwaarden van de energieleverancier. Volgens Van Loon is het begrijpelijk dat huishoudens door de stijgende gasprijzen meer zekerheid zoeken. Toch adviseert zij om niet overhaast een keuze te maken. Door meerdere contracten te vergelijken en rekening te houden met het eigen energieverbruik, kunnen consumenten bepalen welke overeenkomst het beste bij hun situatie past. De komende maanden zullen vooral de ontwikkelingen in het Midden-Oosten, het winterweer en de Nederlandse gasvoorraden bepalen hoeveel druk er op de gasprijzen blijft staan. Voor huishoudens met een aflopend contract kan dit betekenen dat zij voorlopig rekening moeten houden met hogere energiekosten.
Het aantal bedrijfsfaillissementen in Nederland daalt in 2026 naar verwachting met 5 procent tot ongeveer 3.470. Daarmee doet Nederland het beter dan veel andere West-Europese landen, waar het aantal faillissementen juist blijft stijgen. Toch zijn er ook in Nederland sectoren waarin steeds meer bedrijven in financiële problemen komen. Vooral de bouw, transportsector en zakelijke dienstverlening laten een stijging zien. Dat blijkt uit het nieuwste insolventierapport van kredietverzekeraar Allianz Trade. Nederland doet het beter dan de rest van West-Europa Volgens Allianz Trade neemt het aantal faillissementen in West-Europa in 2026 met 4 procent toe. Daarmee ligt het aantal faillissementen in de regio ongeveer 33 procent boven het gemiddelde van vóór de coronapandemie. Het niveau is zelfs vergelijkbaar met de piek tijdens de wereldwijde financiële crisis. Vooral grote economieën zoals Frankrijk en Duitsland hebben te maken met een toenemend aantal bedrijven dat financieel niet meer kan rondkomen. In Frankrijk verwacht Allianz Trade ongeveer 71.000 faillissementen, een stijging van 3 procent en een nieuw record. Duitsland krijgt naar verwachting te maken met 25.900 faillissementen, een toename van 8 procent. Dat is het hoogste aantal sinds 2013. Nederland vormt voorlopig een uitzondering, maar volgens de kredietverzekeraar betekent dit niet dat Nederlandse bedrijven geen last hebben van de economische omstandigheden. Bouw, transport en zakelijke dienstverlening kwetsbaar Hoewel het totale aantal faillissementen in Nederland afneemt, zijn er duidelijke verschillen tussen sectoren. In de bouw lag het aantal faillissementen tot en met augustus 2026 ongeveer 8 procent hoger dan in dezelfde periode een jaar eerder. In transport en opslag bedroeg de stijging 11 procent, terwijl de zakelijke dienstverlening zelfs een toename van 16 procent liet zien. Volgens Johan Geeroms, Director Risk Underwriting Benelux bij Allianz Trade, wordt de daling van het aantal faillissementen steeds minder breed gedragen. Bedrijven blijven te maken houden met hogere financieringskosten en beperkte economische groei. Daarom verwacht Allianz Trade dat het aantal faillissementen in Nederland in 2027 weer met ongeveer 3 procent stijgt. Ondanks die verwachte toename blijft het aantal volgens de prognose ruim onder het gemiddelde van vóór de coronapandemie. Wereldwijd stijgt het aantal faillissementen voor vijfde jaar Ook wereldwijd blijft het aantal bedrijven dat failliet gaat toenemen. Allianz Trade verwacht voor 2026 een stijging van 5 procent, gevolgd door nog eens 1 procent in 2027. In 2025 bedroeg de stijging al 6 procent. Daarmee neemt het aantal bedrijfsfaillissementen wereldwijd voor het vijfde achtereenvolgende jaar toe. Een lichte verbetering wordt pas in 2028 verwacht. Volgens de huidige prognose daalt het aantal faillissementen dan met ongeveer 1 procent. Daarmee wordt de verwachte piek een jaar uitgesteld. De kredietverzekeraar benadrukt dat de internationale economische en geopolitieke onzekerheid voorlopig groot blijft, waardoor bedrijven weinig ruimte krijgen om financieel te herstellen. Hoge rente en energiekosten vergroten financiële druk Een belangrijke oorzaak van de stijgende faillissementscijfers zijn de aanhoudend hoge kosten voor bedrijven. De economische groei blijft naar verwachting achter bij die van de periode 2023 tot en met 2025. Daarnaast zorgen spanningen in het Midden-Oosten voor onzekerheid en blijven energiekosten een belangrijke kostenpost. Ook de mogelijkheden voor financiële ondersteuning vanuit overheden zijn beperkt. Daar komt bij dat de rente langer hoog blijft dan eerder werd verwacht. Allianz Trade voorspelt dat 60 procent van de landen in 2027 hogere beleidsrentes zal hanteren dan in de voorgaande 12 tot 24 maanden. Hierdoor wordt geld lenen duurder en komen winstmarges verder onder druk te staan. Vooral bedrijven met hoge schulden of beperkte financiële reserves kunnen hierdoor in de problemen komen. Hogere financieringskosten raken ook de industrie Volgens Aylin Somersan Coqui, CEO van Allianz Trade, kunnen hogere rentetarieven grote gevolgen hebben voor Europese bedrijven. Een stijging van de rente op bankleningen met één procentpunt zou de totale rentelasten in West-Europa met 6 tot 10 miljard euro kunnen verhogen. Vooral sectoren zoals hernieuwbare energie, telecommunicatie en elektriciteit zijn volgens de analyse gevoelig voor deze ontwikkeling. Ook energie-intensieve industrieën blijven kwetsbaar doordat energieprijzen langdurig hoog kunnen blijven. Tegelijkertijd is het aantal actieve bedrijven tussen 2021 en 2025 wereldwijd met ongeveer 10 procent gegroeid. Hierdoor zijn er meer ondernemingen die mogelijk failliet kunnen gaan. Vooral jonge bedrijven zijn kwetsbaar, aangezien minder dan de helft van de nieuwe ondernemingen in Europa de eerste vijf jaar overleeft. Wereldwijd staan 2,7 miljoen banen onder druk De stijging van het aantal faillissementen heeft niet alleen gevolgen voor ondernemers, maar ook voor werknemers. Volgens Allianz Trade lopen in 2026 en 2027 wereldwijd ongeveer 2,7 miljoen banen direct gevaar. Dat zijn er 180.000 meer dan in 2025 en ongeveer 700.000 meer dan in 2023. Vooral de bouw, detailhandel en dienstensector worden als kwetsbaar aangemerkt. Europa is verantwoordelijk voor bijna 60 procent van de banen die mogelijk verloren gaan. Dat komt neer op ongeveer 1,6 miljoen arbeidsplaatsen, waarbij Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk de grootste bijdrage leveren. In Noord-Amerika gaat het om ongeveer 650.000 banen, goed voor 24 procent van het wereldwijde totaal. Azië vertegenwoordigt met 305.000 bedreigde banen ongeveer 11 procent. Voor Europa en Noord-Amerika zou het aantal bedreigde banen het hoogste niveau in dertien jaar bereiken. Kunstmatige intelligentie kan concurrentieverschillen vergroten Naast economische factoren heeft Allianz Trade ook onderzocht welke invloed kunstmatige intelligentie (AI) mogelijk heeft op bedrijfsfaillissementen. Hiervoor werden acht Europese economieën en negen sectoren onderzocht. Uit de analyse blijkt dat economische omstandigheden en sectorspecifieke factoren voorlopig de belangrijkste oorzaken van faillissementen blijven. Er is nog geen algemeen verband aangetoond tussen de invoering van AI en een stijgend aantal faillissementen. Toch ziet de kredietverzekeraar mogelijke risico's in kleinere economieën met een minder gevarieerde bedrijfsstructuur. Bedrijven die AI snel toepassen, kunnen een concurrentievoordeel ontwikkelen ten opzichte van ondernemingen die achterblijven. Daardoor kunnen verschillen tussen bedrijven groter worden, wat mogelijk invloed heeft op hun financiële positie. Vooral digitale sectoren laten opvallende verschillen zien In België en Zweden, waar binnen de onderzochte groep ongeveer 35 procent AI toepast, blijken sterk gedigitaliseerde sectoren ook relatief hoge faillissementscijfers te hebben. Volgens Allianz Trade kan dit erop wijzen dat technologische veranderingen in bepaalde markten de concurrentiedruk vergroten. Het onderzoek toont daarmee echter niet aan dat AI rechtstreeks verantwoordelijk is voor de faillissementen. Ook binnen de sector informatie en communicatie valt een verschil op. Deze sector heeft binnen het onderzoek het hoogste AI-gebruik, met een toepassingspercentage van 70 procent. In vijf van de acht onderzochte landen ligt het aantal faillissementen binnen deze sector boven het nationale gemiddelde. Volgens hoofdanalist Maxime Lemerle kan de snelle invoering van AI vooral in kleinere markten zorgen voor grotere verschillen tussen bedrijven die nieuwe technologie vroeg inzetten en bedrijven die daarin achterblijven. Vooruitzichten voor Nederlandse bedrijven blijven onzeker Voor Nederland zijn de verwachtingen op korte termijn gunstiger dan voor veel andere Europese landen. De verwachte daling van 5 procent in 2026 laat zien dat het totale aantal faillissementen voorlopig afneemt. Tegelijkertijd wijzen de stijgende cijfers in de bouw, transport en zakelijke dienstverlening erop dat niet alle sectoren profiteren van deze ontwikkeling. De combinatie van hoge financieringskosten, aanhoudende energiekosten en beperkte economische groei blijft volgens Allianz Trade een risico voor ondernemingen. Met een verwachte stijging van 3 procent in 2027 lijkt ook Nederland niet volledig aan de internationale ontwikkeling te kunnen ontsnappen. Vooral bedrijven in financieel kwetsbare sectoren kunnen de komende jaren met extra druk te maken krijgen.
Ontvang gratis het laatste nieuws
Altijd up-to-date blijven van het laatste nieuws? Schrijf je dan in voor onze gratis nieuwsbrief met het laatste nieuws!
