Adviesraad: pleit voor een einde aan de wegwerpmaatschappij

In toenemende mate belanden producten al na korte tijd in het afval. Het streven naar maximale productie en verkoop van bijvoorbeeld kleding, meubels en elektronica resulteert in lage kwaliteit en een beperkte levensduur. Dit heeft nadelige gevolgen voor arbeidsomstandigheden, het klimaat en het milieu. Als we de economie willen verduurzamen, is het essentieel om deze trend te stoppen. In het advies 'Weg van de wegwerpmaatschappij,' dat werd overhandigd aan Vivianne Heijnen, staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, roept de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) het kabinet op tot actie, en dit advies komt enkele dagen voor Black Friday.

Producten vertonen een tekort aan kwaliteit en prijs

Bij de productie van kleding, meubels en consumentenelektronica wordt geprobeerd om kosten, en daarmee kwaliteit, zoveel mogelijk te minimaliseren. Dit resulteert in producten met een beperkte levensduur. Bovendien worden de negatieve effecten niet meegerekend in de prijs, wat leidt tot uitputting van schaarse grondstoffen en slechte arbeidsomstandigheden, met name in de textielindustrie in Azië en de mijnbouw in Afrika. Dit heeft ook nadelige gevolgen voor het klimaat, de biodiversiteit en het milieu.

Consumenten worden verleid tot aankopen en het snel weggooien ervan

Een lage prijs en kwaliteit van bijvoorbeeld kleding bevorderen het weggooien; dit staat bekend als fast fashion. Maar ook fast furniture en single use electronics zijn sterk in opkomst. Consumenten missen de benodigde informatie om een bewuste, duurzame keuze te maken in het overweldigende productaanbod. Bovendien worden mensen voortdurend aangemoedigd om wegwerpproducten aan te schaffen, bijvoorbeeld door middel van aantrekkelijke kortingen.

Start met het afbouwen van de wegwerpmaatschappij

De Rli bepleit een gecoördineerde aanpak op verschillende fronten. Het kabinet moet in Europa pleiten voor strikte eisen met betrekking tot duurzaamheid, levensduur en repareerbaarheid van producten. Europese en nationale wetgeving dienen eerlijkere prijzen te bewerkstelligen en consumenten beter te informeren over de duurzaamheid van producten. De Rli stelt voor om een label voor levensduur en reparatiemogelijkheden in te voeren, dat informatie geeft over de verwachte gebruiksduur en repareerbaarheid van een product. Daarnaast adviseert de Rli onder andere om promoties en reclames voor wegwerpproducten te ontmoedigen.

Bevorder reparatie, hergebruik en recycling

De Rli is van mening dat het kabinet zich zo snel mogelijk moet richten op het verlengen van de levensduur van producten door reparatie en hergebruik te bevorderen. Dit kan worden bereikt door ervoor te zorgen dat er een volwaardige tweedehandsmarkt ontstaat en dat reparaties van kapotte producten normaal en betaalbaar worden. Een eerste stap hierbij is het afschaffen van de BTW op reparaties. Producenten moeten op hun beurt meer verantwoordelijkheid nemen voor het recyclen van hun producten aan het einde van hun levensduur, in overleg met gemeenten, die ook een belangrijke rol spelen op dit gebied.