Nieuwe Zelfstandigenwet roept zorgen op over toegang tot opdrachten
De voorgestelde Zelfstandigenwet zorgt voor verdeeldheid onder zzp’ers. Hoewel de wet meer duidelijkheid moet bieden over de beoordeling van zelfstandigheid, vrezen veel ondernemers dat zij hierdoor juist opdrachten mislopen. Uit een peiling van Knab onder 1.068 zzp’ers blijkt dat 53% tegen het wetsvoorstel zou stemmen. Slechts 19% is voorstander, terwijl 28% nog geen keuze heeft gemaakt.
Een belangrijk punt van zorg is de zogenoemde ‘veilige haven’. Deze route moet opdrachtgevers en zelfstandigen vooraf meer zekerheid geven over hun arbeidsrelatie. Zzp’ers vrezen echter dat opdrachtgevers straks alleen nog mensen inhuren die aan alle voorwaarden van deze route voldoen. Daardoor kunnen ondernemers opdrachten mislopen, ook wanneer zij volgens de bestaande regels zelfstandig mogen werken.
Eén ontbrekend criterium kan opdrachten kosten
Het wetsvoorstel ging op 1 oktober in internetconsultatie. De nieuwe route naar zekerheid vereist dat een zelfstandige voldoet aan alle zeven hoofdcriteria van de zelfstandigentoets en werkrelatietoets. Deze criteria hebben onder meer betrekking op het aantal opdrachtgevers, voorzieningen tegen ondernemersrisico’s en de vrijheid om het werk uit te voeren. Wie niet aan één van de criteria voldoet, kan geen gebruikmaken van de veilige haven. Beoordeling volgens de bestaande regels blijft wel mogelijk.
Volgens de toelichtingen bij de peiling zit juist daar het risico. Zzp’ers vrezen dat opdrachtgevers de nieuwe route als harde voorwaarde voor inhuur gaan gebruiken. Casper Zwart, onderzoeker bij Knab, wijst erop dat een zelfstandige daardoor mogelijk geen opdracht krijgt als één criterium ontbreekt, ook als diegene onder de huidige regels als zelfstandige kan werken. Uit de peiling blijkt bovendien dat slechts 25% verwacht dat opdrachtgevers door het voorstel makkelijker zzp’ers zullen inhuren. Bijna de helft, 48%, is het daarmee oneens.
Drie opdrachtgevers vormen belangrijk discussiepunt
Voor de veilige haven geldt als voorwaarde dat een zelfstandige in het voorgaande en lopende kalenderjaar samen minimaal drie volwaardige opdrachtgevers heeft. Wanneer meerdere eindklanten via één intermediair worden bediend en het contract met die intermediair is gesloten, tellen deze klanten als één opdrachtgever. Deze eis kan vooral gevolgen hebben voor zelfstandigen die langere tijd aan één specialistische opdracht werken.
Van de ondervraagde zzp’ers heeft 30% in 2025 en 2026 samen minder dan drie opdrachtgevers. Binnen de ICT-sector loopt dat aandeel op tot 69%. In de toelichtingen geven ondernemers aan dat opdrachten maanden of zelfs jaren kunnen duren, waardoor er weinig ruimte overblijft om andere klanten te bedienen. De eis van drie opdrachtgevers is dan ook het onderdeel waarop de meeste weerstand bestaat: 51% is ertegen.
Vooral ICT-zzp’ers zijn kritisch
De bezwaren verschillen per sector. Onder de ICT-zzp’ers zou 73% tegen het volledige wetsvoorstel stemmen. In zorg en welzijn ligt dat aandeel op 41%; binnen die sector weet daarnaast 40% nog niet hoe zij tegenover het voorstel staan.
Ook het aantal opdrachtgevers hangt samen met de houding tegenover de wet. Van de zzp’ers die in 2025 en 2026 samen minder dan drie opdrachtgevers hadden, zou 74% tegen het voorstel stemmen. Bij zelfstandigen met minimaal drie opdrachtgevers bedraagt dat aandeel 44%. De cijfers laten zien dat de voorwaarden voor de veilige haven vooral vragen oproepen bij ondernemers die voor een beperkt aantal opdrachtgevers werken.
Vrijheid bij uitvoering krijgt brede steun
Niet alle onderdelen van het voorstel stuiten op weerstand. Zo is 91% van de ondervraagde zzp’ers voor vrijheid bij de uitvoering van het werk. Ook een afzonderlijke rekening kan op veel steun rekenen: 89% is voor deze voorwaarde.
Over een minimumbedrag voor voorzieningen, bijvoorbeeld voor pensioenopbouw of een arbeidsongeschiktheidsverzekering, zijn de meningen meer verdeeld. Daar is 46% voorstander van en 43% tegenstander. De uitkomsten laten zien dat zelfstandigen verschillende onderdelen van de voorgestelde regelgeving afzonderlijk beoordelen en niet over alle voorwaarden hetzelfde denken.
Vier op de tien melden problemen met opdrachten
De onzekerheid over de regels voor zzp-inhuur heeft volgens de peiling al gevolgen voor een deel van de ondernemers. Veertig procent geeft aan dat een opdrachtgever in 2026 heeft laten weten dat een opdracht niet doorging of werd stopgezet vanwege onzekerheid over het inhuren van zelfstandigen.
Ook onderzoek van Ipsos I&O in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wijst op terughoudendheid bij opdrachtgevers. Uit dat onderzoek blijkt dat 41% van de opdrachtgevers verwacht zelfstandigen niet meer in te zetten wanneer zij niet aan de nieuwe criteria voldoen.
Uitwerking van de wet blijft belangrijk
De peiling maakt duidelijk dat zzp’ers vooral zekerheid willen over de gevolgen van de nieuwe regels voor hun toegang tot opdrachten. De veilige haven moet vooraf duidelijkheid bieden over de arbeidsrelatie, maar de voorwaarden kunnen volgens ondernemers ook een drempel vormen wanneer opdrachtgevers uitsluitend van deze route gebruik willen maken.
Bij de verdere uitwerking van de Zelfstandigenwet speelt daarom niet alleen de vraag hoe zelfstandigheid wordt beoordeeld, maar ook hoe de nieuwe criteria in de praktijk worden toegepast. De manier waarop opdrachtgevers met de veilige haven omgaan, kan bepalend zijn voor de gevolgen van de wet voor verschillende groepen zelfstandigen.
Ontvang gratis het laatste nieuws
Altijd up-to-date blijven van het laatste nieuws? Schrijf je dan in voor onze gratis nieuwsbrief met het laatste nieuws!
