Stilstand nieuwbouw zorgt voor focus op onderhoud
9 mei 2023
Stilstand nieuwbouw zorgt voor focus op onderhoud
Steeds meer woningbouwers hebben last van een dalende verkoop van nieuwbouwwoningen. De belangstelling van huizenkopers voor nieuwbouw neemt namelijk af. Door de gestegen rente kan de woonconsument minder lenen, terwijl nieuwbouw duur blijft vanwege de sterk gestegen grond- en bouwkosten. Hierdoor belanden projecten voor nieuwbouwwoningen in de ijskast.
Projectontwikkelaars en ontwikkelende bouwers zoeken naar oplossingen voor het werk dat verdwijnt en de gaten die in de productie ontstaan. Dat doen ze op drie manieren:
- door projecten kleiner te maken,
- door deze te verkopen aan beleggers (met overigens een afnemende belangstelling als gevolg van de huurregulering) of
- door te kijken naar andersoortig werk. Vooral de switch naar grootschalig onderhoud is populair. Een valkuil van deze switch kan het noodzakelijke en complexe bewonersmanagement zijn. Dat vereist ervaring en specifiek opgeleide medewerkers.
Positie voor starter verbetert
De Nederlandsche Bank geeft op basis van een recent onderzoek aan dat de betaalbaarheid van woningen voor starters eind 2023 tot 4 procent verbetert en eind 2024 tot 6 procent. De combinatie van lagere prijzen en stijging van inkomen door inflatiecorrecties in lonen zijn hiervoor de belangrijkste redenen. Goed nieuws voor nieuwbouw als de sector erin slaagt om meer projecten rendabel aan te passen voor deze doelgroep. De onderliggende vraag is immers groot genoeg.
Grootschalig onderhoud levert voorspelbare omzet
Naast de mogelijkheid om toch te kunnen blijven doorbouwen (manier ‘1 en 2’ hierboven) zoeken bouwers meer en meer hun heil in het verduurzamen en onderhouden van (huur)woningen. Vooral in opdracht van de woningcorporaties. De corporaties hebben de plicht om in het onderhoud en verduurzaming van hun bezit te investeren.
Voor bouwers betekent dit een meer voorspelbare en stabiele omzet. Maar al te lichtvaardig kan deze switch niet gemaakt worden. Dergelijke grootschalige projecten kennen ook een lange voorbereidingstijd. Ook moet het vertrouwen bij de corporaties aanwezig zijn, vooral op het gebied van bewonersmanagement. Zo moet 70 procent van de bewoners akkoord zijn met de plannen, anders kan de (ver)bouw niet plaatsvinden. Huurderstevredenheid is voor corporaties erg belangrijk, zij worden hierop getoetst door externe toezichthouders.
Kiezen voor meer onderhoud is voorstelbaar maar het grootschalige karakter vereist echt specifieke kwaliteiten van de organisatie en medewerkers. Je richten op nieuwbouw is voor nu uitdagend maar op termijn heeft de markt voldoende potentie. Als daar je kracht ligt is het misschien beter projecten trachten aan te passen.
De Nederlandse editie van all about automation krijgt steeds meer vorm. Voor de eerste editie in Nederland hebben inmiddels ruim 50 exposanten hun deelname bevestigd. De vakbeurs richt zich op industriële automatisering, robotica en digitalisering en wordt op 21 en 22 april 2027 gehouden in de Evenementenhal Gorinchem.
De hittegolven van afgelopen zomer hebben de Nederlandse economie naar schatting €9,2 miljard aan productie gekost. Daarmee behoort Nederland tot de vijf Europese landen met de grootste economische verliezen door de extreme hitte. Voor 30 Europese landen wordt het totale verlies geschat op €113 miljard. Dat blijkt uit het Allianz Climate Economics Report 2026 van Allianz Trade. De economische schade komt volgens het onderzoek vooral voort uit productiviteitsverlies. Werknemers kunnen bij hoge temperaturen minder produceren, terwijl bedrijven tegelijkertijd te maken krijgen met hogere energiekosten en aanpassingen aan productieprocessen. Nederland staat met €9,2 miljard op de vijfde plaats. Alleen Italië (€27,8 miljard), Duitsland (€25 miljard), Frankrijk (€20,1 miljard) en België (€9,4 miljard) komen hoger uit. Samen zijn deze vijf landen verantwoordelijk voor 81% van de berekende Europese verliezen. Voor de 30 onderzochte landen komt het totale verlies overeen met ongeveer 0,46% van het verwachte gezamenlijke bbp in 2026 . Hitte verlaagt productie per gewerkt uur De schade zit volgens Allianz Trade niet alleen in zichtbare gevolgen zoals mislukte oogsten of beschadigde infrastructuur. Een groot deel ontstaat doordat mensen en productieprocessen minder efficiënt functioneren. Johan Geeroms, Director Risk Underwriting Benelux bij Allianz Trade, zegt hierover: “Het gaat hierbij niet zozeer om directe, zichtbare schade zoals oogsten die mislukken of schade aan infrastructuur, maar vooral om productiviteitsverlies. Schade die je niet direct ziet.” Bij extreme hitte kunnen werkzaamheden worden uitgesteld en moeten machines of productieprocessen worden aangepast. Hierdoor loopt de economische productie terug zonder dat er noodzakelijkerwijs sprake is van fysieke schade aan een installatie of gebouw. De researchafdeling van Allianz Trade berekende dat de arbeidsproductiviteit bij temperaturen tussen 30 en 35 graden Celsius per extra graad met ongeveer 3% per gewerkt uur afneemt. Koeling verhoogt het energieverbruik De temperatuur heeft daarnaast gevolgen voor de energiehuishouding van bedrijven. Wanneer werkplekken, productielocaties en machines extra moeten worden gekoeld, neemt het energieverbruik toe. Geeroms: “Onze researchafdeling berekende hoeveel de arbeidsproductiviteit bij extreme hitte terugvalt. Per extra graad tussen 30 en 35 graden daalt de productie per gewerkt uur met circa 3%. Tegelijkertijd stijgen de energiekosten door de extra inzet van koel- en klimaatsystemen.” Ook andere factoren kunnen de economische impact vergroten. Zo kunnen lagere waterstanden in rivieren gevolgen hebben voor transport en bedrijfsactiviteiten. De combinatie van lagere productiviteit, hogere energiekosten en verstoringen werkt uiteindelijk door in de winstgevendheid van bedrijven en de koopkracht van huishoudens. Luchtvochtigheid speelt grote rol bij hittestress Niet alleen de temperatuur bepaalt hoe zwaar een hittegolf uitpakt. Allianz Trade onderzocht ook de invloed van luchtvochtigheid. Een hoge luchtvochtigheid kan de gevolgen van langdurige hitte voor de arbeidsproductiviteit versterken. Voor ieder onderzocht land werd gekeken naar de zwaarste periode van vijf opeenvolgende hittedagen tussen juni en augustus 2026 . Daarbij werden zowel temperatuur als luchtvochtigheid meegenomen. Dat zorgt voor verschillen tussen landen. In Hongarije lag de temperatuur tijdens de onderzochte hittepiek bijvoorbeeld hoger dan in Italië. Door de veel hogere luchtvochtigheid was de hittestress in Italië echter groter. Volgens Allianz Trade had de hitte daardoor een negatief effect van 1,19 procentpunt op de Italiaanse economische groei , tegenover 0,51 procentpunt in Hongarije . Voor Nederland wordt het effect geschat op ongeveer 0,7 procentpunt . Geeroms: “Een thermometer vertelt dus maar een deel van het verhaal. Voor bedrijven is vooral van belang hoe zwaar de combinatie van temperatuur en luchtvochtigheid werknemers en productieprocessen belast. Klimaatrisico raakt productie én kosten Voor bedrijven betekent extreem weer volgens Allianz Trade een risico dat zowel aan de productie- als aan de kostenkant zichtbaar wordt. Naast een lagere arbeidsproductiviteit kunnen ondernemingen te maken krijgen met hogere kosten voor energie, grondstoffen en bedrijfsvoering. Ook verstoringen in logistieke processen kunnen de bedrijfsvoering beïnvloeden. Geeroms stelt daarom dat klimaatrisico steeds meer onderdeel wordt van regulier financieel en operationeel risicomanagement. “Extreem weer verstoort niet alleen de productie, het werkt ook door aan de kostenkant. Dat loopt uiteen van hogere grondstofkosten tot extra energiekosten. Voor ondernemingen wordt het steeds belangrijker om klimaatrisico niet alleen als duurzaamheidsvraagstuk te zien, maar ook als een gewoon bedrijfs- en financieel risico.” El Niño kan prijzen in 2027 verder onder druk zetten De gevolgen van klimaatontwikkelingen kunnen ook na een hittegolf zichtbaar blijven. Volgens het rapport kan een sterke El Niño in 2027 zorgen voor extra inflatiedruk in de Europese Unie. Allianz Trade verwacht in dat scenario gemiddeld 0,31 procentpunt extra inflatie in de EU. Voor voedselprijzen kan de stijging oplopen tot 0,50 procentpunt . De gevolgen verschillen daarbij sterk per land. Volgens Allianz Trade kunnen delen van Noord- en Oost-Europa relatief zwaar worden geraakt. In een scenarioanalyse schat de kredietverzekeraar dat een zeer sterke El Niño wereldwijd ongeveer USD 451 miljard aan economische productie kan kosten. Voor de EU-27 wordt de netto economische schade geschat op ongeveer USD 24 miljard . Investeren in aanpassing moet schade beperken Volgens Allianz Trade laten de klimaatrampen van 2025 en 2026 zien dat preventieve maatregelen belangrijk zijn. Landen die vooraf investeren in preventie, waarschuwingssystemen en financiering zijn volgens het rapport beter voorbereid dan landen die vooral na een ramp investeren in herstel. Ook bedrijven kunnen volgens Geeroms maatregelen nemen om de bedrijfsvoering beter bestand te maken tegen extreme temperaturen. Daarbij kan worden gedacht aan koeling van werkplekken en productielocaties, aangepaste werktijden, alternatieve leveranciers en voldoende financiële buffers . Daarmee verschuift klimaataanpassing volgens Allianz Trade steeds verder van een afzonderlijk duurzaamheidsbeleid naar een onderdeel van de normale bedrijfsvoering en risicobeheersing. De economische gevolgen van extreme hitte worden daarmee niet alleen bepaald door de temperatuur zelf. Vooral de combinatie van hittestress, lagere arbeidsproductiviteit, extra energiegebruik en verstoringen in productie en logistiek bepaalt uiteindelijk hoe groot de schade voor bedrijven en de economie wordt.
Nederland kan duizenden extra woningen realiseren door bestaande gebouwen uit te breiden met één of meerdere woonlagen. Toch worden deze mogelijkheden nog beperkt benut. Volgens HDO Groep ligt het grootste probleem daarbij niet bij de beschikbare bouwtechniek, maar bij bestuurlijke en juridische voorwaarden.
Vanaf 26 november 2026 veranderen de regels voor het vliegen met drones rond de civiele luchthavens van Schiphol, Rotterdam, Groningen, Maastricht en Lelystad. Door het luchtruim rondom deze vliegvelden anders in te delen, ontstaat in bepaalde gebieden meer ruimte voor dronevluchten. De aanpassing moet veilige
Movares Group B.V. heeft Nieman Groep overgenomen. Met de overname worden de expertisegebieden van beide organisaties samengebracht. Movares brengt onder meer kennis van ontwerp, advies, engineering en systeemintegratie in, terwijl Nieman gespecialiseerd is in onder andere bouwfysica, duurzaamheid, installatietechniek
Op 29 september opent de tweede subsidieronde van 2026 voor de aanschaf van elektrische vrachtwagens. De AanZET-regeling ondersteunt transportondernemers bij de overstap naar emissievrij vrachtvervoer. De verwachting is dat ook deze subsidieronde binnen enkele dagen volledig wordt benut. Eerdere aanvraagrondes lieten
Videodeurbellen zijn voor veel Nederlanders inmiddels onderdeel van de beveiliging van hun woning. Ruim een derde (34%) heeft een videodeurbel bij de woning. Van deze groep gelooft 94% dat de camera bijdraagt aan de beveiliging van de woning. Tegelijkertijd sluit 27% van de bezitters de voordeur niet altijd volledig af
De aanpak van netcongestie vraagt volgens energiebedrijf 1KOMMA5° niet alleen om uitbreiding van het elektriciteitsnet. Ook de flexibiliteit die al bij huishoudens beschikbaar is, kan worden ingezet om de bestaande netcapaciteit beter te benutten. Zonnepanelen, thuisbatterijen, elektrische auto’s en warmtepompen kunnen
Werknemers in de bouw zijn relatief vaak enthousiast over hun werk. Bijna zeven op de tien bouwmedewerkers voelen meerdere keren per week of dagelijks enthousiasme tijdens hun werk. Ook op het gebied van bevlogenheid scoort de bouw hoog. Daarbij gaat het om werknemers die zich tijdens het werk fit en sterk voelen
Zelfstandig ondernemers zonder personeel zijn kritisch over het kabinet en de gevolgen van de Prinsjesdagplannen. In een peiling van Knab onder ruim 1.000 zzp’ers geven deelnemers het kabinet gemiddeld een 3,2. In totaal geeft 82 procent een onvoldoende. Naast zorgen over het inkomen noemen ondernemers vooral de onzekerheid over de regels rond zelfstandig werken. Als de Prinsjesdagplannen doorgaan, verwacht 71 procent minder over te houden aan het werk. Daarnaast verwacht 61 procent minder zekerheid over de regels voor zelfstandig ondernemen. Ruim een derde, 37 procent, houdt rekening met een afname van het aantal opdrachten. Volgens Casper Zwart, onderzoeker bij Knab, komt uit de antwoorden vooral een behoefte aan duidelijkheid naar voren. Ondernemers maken zich niet alleen zorgen over hun financiële situatie, maar ervaren ook dat veranderende en onduidelijke regels het moeilijker maken om opdrachten aan te nemen en plannen te maken voor hun bedrijf. Belasting op ondernemersinkomen belangrijkste aandachtspunt De belasting over ondernemersinkomen wordt door de deelnemers het vaakst genoemd als onderwerp dat volgens hen aandacht van het kabinet nodig heeft. 64 procent noemt dit als prioriteit. Daarna volgt duidelijkheid over het werken als zzp’er, genoemd door 51 procent van de deelnemers. De financiële verwachtingen voor de komende periode zijn overwegend negatief. 38 procent verwacht veel minder over te houden wanneer de plannen doorgaan. Nog eens 33 procent verwacht iets minder over te houden. Voor 13 procent verandert het inkomen naar verwachting ongeveer niet, terwijl 2 procent verwacht juist meer over te houden. In de toelichtingen geven ondernemers aan dat het verhogen van tarieven niet altijd eenvoudig is. Hogere kosten kunnen alleen worden doorberekend wanneer opdrachtgevers bereid en in staat zijn om een hoger tarief te betalen. Daarnaast speelt de financiële ruimte binnen een onderneming een rol. Ondernemers noemen de mogelijkheid om een buffer op te bouwen, te investeren in het bedrijf en geld opzij te zetten voor hun pensioen. Wanneer de beschikbare inkomsten afnemen, kan die ruimte kleiner worden. Onduidelijke regels kunnen gevolgen hebben voor opdrachten De zorgen gaan niet alleen over inkomen. Ook de praktische mogelijkheden om zelfstandig te blijven werken komen in de antwoorden terug. Volgens deelnemers zijn sommige opdrachtgevers terughoudend met het inhuren van zzp’ers vanwege onduidelijkheid over de regels rond zelfstandigen. Vooral de praktische uitvoerbaarheid van regelgeving wordt daarbij genoemd. Een bouwinspecteur en toezichthouder zegt hierover: “Zorg dat de regels rond zzp-werk en de Wet DBA praktisch uitvoerbaar zijn, zodat opdrachtgevers niet uit onzekerheid afhaken.” Ook over het aantal toekomstige opdrachten zijn de verwachtingen verdeeld. Als de plannen doorgaan, verwacht 37 procent van de deelnemers minder opdrachten. 58 procent verwacht geen verandering en 5 procent rekent juist op meer opdrachten. Voor zelfstandig ondernemers kan de onzekerheid daarmee niet alleen financiële gevolgen hebben, maar ook invloed hebben op de planning van werkzaamheden en de continuïteit van opdrachten. Minder ruimte voor ontwikkeling van bedrijven De verwachte gevolgen worden ook zichtbaar in hoe ondernemers naar hun eigen bedrijf kijken. 59 procent verwacht minder plezier in het ondernemen wanneer de plannen doorgaan. Daarnaast verwacht 54 procent minder mogelijkheden om het bedrijf verder te ontwikkelen. Bijna de helft, 49 procent, verwacht minder motivatie om als ondernemer door te gaan. In de open antwoorden noemen deelnemers onder meer de hoeveelheid administratie, veranderende regelgeving en financiële onzekerheid. Deze factoren kunnen volgens hen aandacht en tijd weghalen van het ondernemen zelf. Tegelijkertijd geven ondernemers aan dat zij hun werk graag doen en betrokken zijn bij hun vak. De kritiek richt zich daardoor vooral op de omstandigheden waarin zij hun bedrijf moeten runnen. De deelnemers vragen om regels die duidelijk en praktisch uitvoerbaar zijn, zodat zij beter kunnen inschatten welke opdrachten zij kunnen aannemen en welke financiële ruimte zij overhouden. De uitkomsten van de peiling laten daarmee zien dat de discussie over zelfstandig ondernemerschap voor zzp’ers niet alleen draait om belasting en inkomen. Ook de voorspelbaarheid van regelgeving, de beschikbaarheid van opdrachten en de ruimte om een onderneming verder te ontwikkelen spelen een belangrijke rol.
Ontvang gratis het laatste nieuws
Altijd up-to-date blijven van het laatste nieuws? Schrijf je dan in voor onze gratis nieuwsbrief met het laatste nieuws!
