Den Haag, 21 januari 2025 – Door een nat voorjaar en lange periodes van hoog water in 2024 is de instroom van muskus- en beverratten vanuit Duitsland naar Nederland aanzienlijk toegenomen. Dit heeft geleid tot een stijging van 29% in het aantal gevangen muskusratten en 13% meer beverratten ten opzichte van het voorgaande jaar, aldus de nieuwste cijfers van de Unie van Waterschappen. Deze invasieve diersoorten vormen een ernstige bedreiging voor de veiligheid van dijken, biodiversiteit en het waterbeheer in Nederland.

Vangsten in 2024: Scherpe Stijgingen door Extreem Weer

In 2024 vingen de 21 waterschappen in totaal 65.811 muskusratten, bijna 15.000 meer dan in 2023. Ook het aantal beverratvangsten steeg, met 1.862 gevangen dieren in 2024 – een toename van 13%. Deze stijgingen zijn het directe gevolg van het extreme weer, waardoor holen van de dieren onbereikbaar werden. Hierdoor zochten ze hun toevlucht stroomafwaarts in Nederland, met name in de grensgebieden met Duitsland.

Bestuurder Vincent Lokin van de Unie van Waterschappen benadrukt het belang van de bestrijding: “Ongeveer 3.500 kilometer aan dijken beschermen Nederland tegen overstromingen. Door extremer weer zal de druk op onze dijken in de toekomst alleen maar toenemen. Het voorkomen van graverij door muskus- en beverratten blijft daarom een essentiële taak.”

Bedreiging voor Dijken en Biodiversiteit

Muskus- en beverratten komen van oorsprong niet in Nederland voor en hebben hier vrijwel geen natuurlijke vijanden. Deze dieren graven diepe gangenstelsels in dijken en kades, waardoor verzakkingen ontstaan en het risico op dijkdoorbraken toeneemt. De gevolgen kunnen catastrofaal zijn, met overstromingen en grote schade aan zowel steden als natuurgebieden.

Naast de impact op dijken bedreigen deze invasieve soorten ook de biodiversiteit. Ze eten planten zoals riet en lisdodde weg, waardoor leefgebieden van inheemse dieren – zoals de zwarte stern, roerdomp en kleine karekiet – verdwijnen. Hierdoor wordt de ecologische balans ernstig verstoord. Het is dan ook niet verwonderlijk dat zowel de muskusrat als de beverrat op de Europese lijst van invasieve soorten staat.

Regionale Verschillen in Bestrijding

In grensgebieden zoals die met Duitsland zijn meer muskusratten gevangen, terwijl gebieden in het westen van Nederland een stijging in vangsten laten zien vanwege eerdere populatietoename. Bij beverratten is ruim 95% van de vangsten langs de grens met Duitsland gedaan. Nederland heeft sinds 2013 geen eigen populatie beverratten meer, maar door aanhoudende zachte winters en een minder strakke bestrijding in Duitsland blijft de instroom van deze dieren een uitdaging.

Volgens Lokin: “De instroom vanuit het buitenland door het hoge water benadrukt het belang van intensievere grensoverschrijdende samenwerking. Helaas komen Europese afspraken over professionele bestrijding nog onvoldoende van de grond.”

Samenwerking en Toekomstplannen

Om het probleem effectief aan te pakken, werken de waterschappen steeds intensiever samen. De gezamenlijke inzet is erop gericht om in 2034 geen levensvatbare populatie muskusratten meer in Nederland te hebben. Dit doel wordt bereikt als er in het binnenland minder dan 500 muskusratten per jaar worden gevangen.

Naast nationale inspanningen zet Nederland in op grensoverschrijdende samenwerking met Duitsland om de instroom van deze dieren te beperken. De waterschappen benadrukken dat een gezamenlijke aanpak cruciaal is om zowel de veiligheid als de biodiversiteit in Nederland te waarborgen.

Feiten op een Rij

• Totaal gevangen muskusratten in 2024: 65.811 (29% stijging t.o.v. 2023)
• Totaal gevangen beverratten in 2024: 1.862 (13% stijging t.o.v. 2023)
• Belangrijkste oorzaak: Extreem weer en hoog water, met instroom vanuit Duitsland.
• Doel voor 2034: Geen levensvatbare populatie muskusratten meer in Nederland.

Conclusie: De Weg naar Veiligheid en Duurzaamheid

De stijgende instroom van muskus- en beverratten toont aan dat klimaatverandering en extreem weer directe gevolgen hebben voor waterveiligheid en biodiversiteit in Nederland. Een gezamenlijke aanpak, intensieve bestrijding en grensoverschrijdende samenwerking blijven essentieel om de risico's van deze invasieve soorten effectief te beheersen.

De waterschappen blijven zich inzetten voor een veilige en duurzame toekomst, waarbij de bescherming van dijken en de biodiversiteit hand in hand gaan met innovatieve oplossingen.

Bron: Unie van Waterschappen